Uluslararası enerji analiz kuruluşu BloombergNEF’in (BNEF) Küresel Petrol Rafineri Görünümü raporu, küresel petrol rafineri kapasitesinde 2026-2030 döneminde günlük yaklaşık 4,2 milyon varil net artış beklendiğini ortaya koydu. Bu artış, önceki beş yıllık döneme kıyasla yüzde 162’lik bir yükselişe işaret ediyor.
Tahmin edilen kapasite artışının yaklaşık 2,9 milyon varili mevcut rafinerilerdeki yatırımlardan, 1,5 milyon varili ise sıfırdan inşa edilecek yeni rafinerilerden kaynaklanacak. Bu genişlemenin büyük bölümü Afrika, Hindistan, Çin ve Asya Pasifik bölgelerinde yoğunlaşacak.
Yeni yatırımlar Afrika, Hindistan, Çin ve Asya Pasifik’in diğer ülkelerinde kümelenirken, Avrupa ve Kuzey Amerika’da günlük yaklaşık 200 bin varillik bir kapasite azalması öngörülüyor. BNEF, planlanan kapasite artışının rafine petrol ürünleri talebindeki beklenen büyümenin üzerinde olduğuna dikkat çekiyor. Bu durumun, rafineriler arasındaki rekabeti artırarak marjları düşürmesi bekleniyor.
Afrika ve Asya Pasifik, 2030’a kadar küresel net rafineri kapasitesi artışının yaklaşık yüzde 95’ini oluşturacak. Bu bölgelerdeki yatırımlar, petrol ürünü talebindeki artış beklentileri, ithalata bağımlılığı azaltma politikaları ve petrokimya entegrasyonuna yönelik stratejilerle destekleniyor.
Kısa vadede Çin ve Hindistan öne çıkıyor; bu iki ülkenin 2026-2027’de devreye alınacak yeni kapasitenin yüzde 71’ini sağlaması bekleniyor. 2028-2030 dönemi için planlanan projelerin ise daha erken aşamalarda olması nedeniyle gecikme veya iptal riskleri taşıdığı belirtiliyor. BNEF verilerine göre, planlanan kapasite artışlarının yaklaşık yarısı halihazırda inşaat veya faaliyette.
Avrupa ve ABD’deki kapasite kayıplarının sürmesi beklenirken, Çin’deki artışın arz fazlasına yol açabileceği ve küçük rafineriler arasında konsolidasyonu tetikleyebileceği değerlendiriliyor. Hindistan ve Afrika’daki yatırımlar, petrol ürünlerinde dışa bağımlılığı azaltma hedeflerine hizmet ediyor.
BNEF raporu, İsrail-İran arasındaki gerilimin Orta Doğu’daki petrol ürünleri ve ham madde ticaret akışlarını etkilediğini belirtiyor. Bu durumun Atlantik Havzası’ndaki rafinerilerin rekabet gücünü artırdığı ancak küresel kapasite yatırım planları üzerindeki orta vadeli etkisinin sınırlı kaldığı ifade ediliyor. Bölgedeki çatışmaların, depolama ve lojistik altyapı dayanıklılığını artırmaya yönelik yatırımların önemini güçlendirdiği vurgulanıyor.
