Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Sanayinin Dönüşümü ve Teşvikler Bilgilendirme Toplantısı’nda yaptığı açıklamada, küresel ekonomide yaşanan değişimlere dikkat çekti. Liberal ticaret anlayışının yerini korumacılığa bıraktığı, yerinde üretim ve dostlardan tedarik gibi yaklaşımların öne çıktığı yeni bir döneme girildiğini belirtti. Kritik ham madde ve teknoloji ihracatındaki kısıtlamaların arttığını, küresel ekonominin ağırlık merkezinin ise doğuya kaydığını vurguladı.
Bakan Kacır, bu tabloda sanayi ve teknoloji kabiliyetlerinin stratejik önem taşıdığını ifade etti. Yenilikçi teknolojilere yön verenlerin, oluşturdukları kapasiteyi uluslararası ticaret ve diplomasi kurallarını belirlemek için kullandığını söyledi. Bu dönüşümü doğru okuyarak sanayi ve teknoloji politikalarını güncelleyen ülkelerin uluslararası sistemde öne çıktığını, diğerlerinin ise başkalarının belirlediği şartlara uyum sağlamak zorunda kaldığını belirtti.
Türkiye’nin bu dönüşüm sürecine erken dönemde hazırlandığını ve güçlü şekilde ilerlediğini kaydeden Kacır, planlı sanayileşmeyi destekleyerek, katma değerli üretimi önceleyerek, Ar-Ge kültürünü yaygınlaştırarak ve nitelikli insan kaynağına yatırım yaparak önemli kazanımlar elde ettiklerini dile getirdi. İmalat sanayi katma değerini 23 yılda 41 milyar dolardan 246 milyar dolara yaklaştırdıklarını açıklayan Kacır, bu alanda dünyadaki paylarını ikiye katladıklarını belirtti. Türkiye’nin askeri insansız hava aracı üretiminde dünyada, ticari araç, güneş paneli, otobüs, beyaz eşya, tekstil, ağaç ürünleri ve çelik üretiminde ise Avrupa’da lider konuma ulaştığını söyledi.
Yıllık ihracatın 276 milyar dolara ulaştığını belirten Kacır, yerli ve milli kapasiteyi güçlendiren bir anlayışla yoluna devam ettiklerini ifade etti. Bölgesinde güven ve istikrar adresi haline gelen Türkiye’nin, küresel ve bölgesel meydan okumalara rağmen yatırım, istihdam, üretim, icat ve ihracat rotasında ilerlediğini vurguladı. Türkiye Yüzyılı hedeflerine ulaşma yolunda bu seviyeyi önemli bir dönüm noktası olarak gördüklerini kaydetti.
Bakan Kacır, Türkiye’yi dünyada hak ettiği konuma taşımak için yeni nesil destek ve teşvik programlarını devreye aldıklarını söyledi. Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Programı ile yüksek teknoloji odaklı stratejik sektörlerdeki yatırımlara ayrıcalıklı finansman sunduklarını belirtti. Merkez Bankası ile yürütülen programla 406 milyar lira yatırım büyüklüğüne sahip 77 projeyi hızlandırdıklarını açıkladı. HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı ile de teknoloji geliştirme ve üretme kabiliyetini artıracak yatırımlar için cazip koşullarda finansman ve yatırım alanları sunduklarını ifade etti.
Geçtiğimiz yıl veri merkezi, yapay zeka, kuantum altyapısı ve endüstriyel robot yatırımlarına yönelik çağrılar başlattıklarını hatırlatan Kacır, iklim değişikliğinin etkilerine karşı kalkınmanın insan-doğa ilişkisini onaran, ekolojik sınırları gözeten bir anlayışla sahiplenilmesi gerektiğini vurguladı. Sınırda karbon düzenlemeleri, temiz üretim ve yenilenebilir enerji yatırımlarının öne çıktığı bir dönemden geçildiğini belirtti. 2053 Net Sıfır Emisyon hedefleri ve Avrupa Yeşil Mutabakatı doğrultusunda çevreyle uyumlu, yüksek verimlilik esasına dayanan ve sürdürülebilirliği merkeze alan bir üretim anlayışının önemine işaret etti.
Dijital dönüşümün, üretimin hızını, niteliğini, ölçeğini ve karar alma mekanizmalarını dönüştüren temel bir kuvvet haline geldiğini belirten Kacır, yapay zeka, siber güvenlik, nesnelerin interneti ve bulut bilişim gibi ileri dijital teknolojileri üretim süreçlerine entegre eden ülkelerin rekabet gücünü artırdığını söyledi. Dijital dönüşümün, sanayinin rekabet gücünü koruması ve daha yüksek katma değerli üretim yapısına geçmesi bakımından ertelenemez bir öncelik olduğunu vurguladı. İkiz dönüşümün (dijital ve yeşil) sanayinin küresel rekabet gücünü artırmak ve daha sürdürülebilir üretim modellerini devreye almak için önemli bir fırsat penceresi olduğunu dile getirdi.
Ekonominin lokomotif sektörlerinin sürdürülebilirlik ve verimlilik odaklı dönüşümünü desteklemek üzere Dijital ve Yeşil Dönüşüm programlarını hayata geçirdiklerini belirten Kacır, bu programlarda firmalara 226 milyon liraya kadar nakit destek ve yatırımların yüzde 40’ına kadar vergi indirimi sağlandığını açıkladı. Teknolojik dönüşümü kalıcı kılmak için 12 model fabrika kurduklarını ve bu sayıyı 16’ya çıkaracaklarını söyledi. Sanayinin altyapısından enerji verimliliğine, dijital yetkinliklerden insan kaynağının gelişimine kadar birçok alanda eş zamanlı ve kapsamlı bir yeniden yapılanma gerektiğini belirtti.
Ulusal kaynakları tamamlayıcı nitelikte, uzun vadeli ve sürdürülebilir uluslararası finansman araçlarına erişimi artırmanın öncelikli olduğunu vurgulayan Kacır, Dünya Bankası işbirliğiyle yürütülen projelerle sanayicilere, KOBİ’lere ve yeşil teknoloji girişimlerine 1 milyar doların üzerinde finansman sunduklarını kaydetti. ‘Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu’ ile 2030’a kadar 5 milyar avroluk uluslararası finansman sağlama yolunda adım attıklarını belirtti. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası işbirliğiyle KOBİ’lerin dijital dönüşüm projelerine 300 milyon avro finansman desteği sağladıklarını ekledi.
Üyesi olunan Dijital Avrupa Programı ile sanayicilere, girişimcilere ve üniversitelere Avrupa’nın kritik dijital altyapılarına erişim imkanı sunduklarını ifade eden Kacır, Avrupa Dijital İnovasyon Merkezleri ağına dahil olan 8 konsorsiyumu tebrik etti. Küresel gelişmelerin sanayi politikalarını ve yatırım kararlarını yeniden şekillendirdiği yeni bir döneme girildiğine işaret eden Kacır, Türkiye’nin üretim altyapısını koruyan, güçlendiren ve yeni yatırımlarla genişleten bir sanayi atılımını kararlılıkla hayata geçirme arzusunda olduklarını söyledi. 2012 yılından bu yana yaklaşık 100 bin yatırım teşvik belgesi düzenleyerek 19 trilyon lira yatırımın ve 3 milyon istihdamın önünü açtıklarını, tamamlanan 43 bin yatırımla 1 milyon 600 bin kişiye istihdam sağlandığını belirtti.
Yeni teşvik sisteminin, teknoloji seviyesi yüksek ve katma değerli yatırımları Ar-Ge’den seri üretime uçtan uca destekleyen Teknoloji Hamlesi Programı ile başladığını anlatan Kacır, Yerel Kalkınma Hamlesi Programı ile atıl kaynakları üretime kazandırmayı, bölgelerin yetkinlik ve teknoloji üretim düzeyini geliştirmeyi hedeflediklerini söyledi. Stratejik Hamle kapsamında ise dış ticaret dengesini iyileştirici ve dijital/yeşil dönüşüm yatırımlarına ayrıştırıcı teşvikler sunduklarını belirtti.
Bu programlarda yatırım kredilerinde 14,8 puana kadar destek sağlandığını, finansman kullanmayan firmaların hibe desteklerini makine-teçhizat desteği şeklinde alabildiğini açıkladı. Yatırımlar için öz kaynakla gerçekleştirilecek makine alımlarına, yatırım tutarının yüzde 15’ine ve 301 milyon liraya kadar hibe desteği verdiklerini söyledi. Sektörel ve Bölgesel Teşvikler kapsamında destekleri öncelikli ve hedef yatırımlar listesindeki stratejik projelere yönlendirdiklerini, kapasite fazlası olan sektörlerde verimli olmayacak yatırımları teşvik sisteminden çıkardıklarını belirtti. Genel Teşvik Sistemi’nin sonlandırıldığını duyurdu.
İstihdam teşviklerini sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksine göre 6 kademede uyguladıklarını hatırlatan Kacır, 6. Bölge illeri, Cazibe Merkezleri Programı’ndaki iller ve depremden etkilenen 65 ilçedeki yatırımlara istihdam desteklerinin süresini 14 yıla kadar uzattıklarını açıkladı. İl merkezleriyle gelişmişlik farkı yüksek 289 ilçeye bir ileri kademe teşvik sunduklarını, 1. Bölgeden diğer bölgelere taşınan yatırımları da kapsama aldıklarını söyledi. Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve endüstri bölgelerindeki yatırımlara da üst bölge illerinde uygulanan teşvikleri sağladıklarını ekledi.
Sanayi tesislerinin Marmara’dan Anadolu’ya dengeli yayılmasını sağlayarak bölgesel sıkışmayı ortadan kaldırmak ve üretim gücünü ülke sathına yaymak istediklerini vurgulayan Kacır, bu vizyonla Sanayi Alanları Master Planı’nı hazırladıklarını belirtti. Master Plan’ın ilk fazında Samsun-Mersin hattında 13 ilde 17 yeni yatırım alanı belirlediklerini, bu alanları altyapısı tamamlanmış, sosyal donatılarla zenginleştirilmiş, akıllı ve yeşil üretim üsleri olarak yatırımcılara sunacaklarını söyledi. Demir yolu, liman ve otoyol bağlantılarıyla bu alanları lojistik maliyet avantajı sunan stratejik merkezler haline getireceklerini ifade etti.
Mevcut OSB’ler ve endüstri bölgelerinin demir yolları ve limanlara bağlantısını hızlandıracak altyapı projeleriyle rekabet gücünü yükselteceklerini vurgulayan Kacır, Master Plan’ın ikinci fazında Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri ile Kalkınma Yolu Projesi güzergahında, özellikle Güneydoğu Anadolu’da yeni bir sanayi hattı kurmayı öngördüklerini belirtti. Mersin-Şırnak ve Trabzon-Şırnak Sanayi Gelişim Koridorlarının bu hatla entegre olacağını, ardından Orta Koridor ve Zengezur Koridoru üzerinde yeni sanayi alanları oluşturmak üzere çalışacaklarını söyledi.
Tüm çabalarının katma değerli ve verimli üretimle, yüksek teknolojiyle, inovasyonla ve nitelikli insan kaynağıyla güçlenen, daha müreffeh ve daha güçlü bir Türkiye tasavvuru için olduğunu ifade eden Kacır, yatırımcıları ve müteşebbisleri desteklemeye devam edeceklerini belirtti. Ülke sanayisinin yapısal dönüşümünü sağlarken tüm sektörlerin sorunlarına çözüm bulmanın boyunlarının borcu olduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı’nın müjdelediği İmalat Sanayi için Kredi Finansmanı ve İstihdamı Koruma Programı ile tekstil, giyim, deri ve mobilya sektörlerindeki işletmelere çalışan başına destek tutarını 3 bin 500 liraya çıkardıklarını ve büyük ölçekli firmaları programa dahil ettiklerini açıklayan Kacır, tüm imalat sanayi firmalarının yararlanması için 100 milyar lira büyüklüğünde finansman programı oluşturduklarını duyurdu. Ülkenin refahı adına her yatırımın yanında olacaklarını, yatırımın, üretimin, istihdamın ve ihracatın her halkasını birlikte güçlendirmeyi sürdüreceklerini sözlerine ekledi.
