Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Kanal 7, ATV, Show TV, NOW TV ve Star TV’ye engelli bireylerin yayın hizmetlerine erişimini sağlamadaki eksiklikler nedeniyle idari para cezası verdi. Kurum, bu cezaları uyarıya dönüştürürken, RTÜK’e de erişilebilirlik konusunda tavsiyelerde bulundu.
TİHEK’e yapılan başvuruda, televizyon kanallarının görme ve işitme engellilerin yayınlara erişimini kolaylaştıran sesli betimleme ve işaret dili gibi uygulamaları yeterince sunmadığı belirtildi. Bu durumun, engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiği savunuldu.
RTÜK’ün 2019’da yürürlüğe giren yönetmeliğine rağmen, ilgili kanalların 5 yıldır bu yükümlülüklere uymadığı tespit edildi. Başvuruda, görme engelli bireyler için sesli betimleme gibi erişilebilirlik özelliklerinin yayınlarda yer almadığı vurgulandı.
TİHEK’in incelemesi sonucunda, kanalların pozitif yükümlülüklerini yerine getirmediği ve engellileri yayın hizmetlerine erişimde dezavantajlı duruma düşürdüğü kanaatine varıldı. Bu nedenle, söz konusu beş kanala ve RTÜK’e 17.052’şer lira idari para cezası kesildi.
Kurul, bu cezaların uyarıya çevrilmesine karar vererek, konunun takibi için RTÜK’e önemli tavsiyelerde bulundu. Bu tavsiyeler, mevzuat ile uygulama arasındaki uyumsuzlukların giderilmesi ve engelli bireylerin temel hak ve özgürlüklerini kullanabilmeleri için erişilebilirliğin artırılmasına yönelik adımları içeriyor.
TİHEK’in RTÜK’e sunduğu tavsiyelerde, erişilebilirliğin yalnızca yasal bir zorunluluk olmadığı, aynı zamanda engelli bireylerin düşünce ve ifade özgürlüğü gibi temel haklarını kullanabilmeleri için kritik öneme sahip olduğu belirtildi. Özellikle olağanüstü durumlarda yapılan yayınların işaret dili, ayrıntılı altyazı ve sesli betimleme ile sunulmasının hayati önem taşıdığı vurgulandı.
Anadolu Ajansı’nın ‘Eller Konuşur’ projesi gibi iyi uygulama örneklerine de değinilen tavsiyelerde, RTÜK’ün engelli bireylerin bilgiye erişim hakkını güçlendirmesi için insan hakları temelli bir yaklaşımla hareket etmesi gerektiği ifade edildi. Kurumun, mevzuat ve uygulama arasındaki boşlukları gidermesi ve medya hizmet sağlayıcılarının kapasitelerini geliştirmesi istendi.
