Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, araştırma, geliştirme (AR-GE) faaliyetlerine yönelik dolaylı vergi teşvikleri 2024 yılında 169 milyar 33 milyon liraya ulaştı. Bu rakam, 2023 yılına göre yüzde 59,5’lik bir artışı temsil ediyor.
AR-GE teşviklerinden en büyük payı 86 milyar 105 milyon lira ile gelir vergisi stopaj desteği aldı. Kurumlar vergisi desteği 81 milyar 63 milyon lira, gelir vergisi desteği 1 milyar 725 milyon lira ve katma değer vergisi (KDV) desteği 141 milyon lira olarak gerçekleşti.
Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre dolaylı teşviklerin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopajından, yüzde 49,1’i ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV’den sağlandı. 2024 yılında AR-GE teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 11 bin 835 olarak kayıtlara geçti.
Bu girişimler arasında bilgi ve iletişim sektörü 6 bin 98 ile ilk sırada yer alırken, imalat sanayi 2 bin 421, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler ise 1627 girişimle takip etti.
4691 sayılı Kanun kapsamında sağlanan gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira oldu. Bu tutarın yüzde 71,2’si bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’i imalat ve yüzde 5,9’u mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerine gitti.
5746 sayılı Kanun kapsamında ise 39 milyar 561 milyon liralık gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşviki sağlandı. Bu teşvikten en fazla payı yüzde 72,9 ile imalat sektörü aldı. Bilgi ve iletişim sektörü yüzde 14,7, finans ve sigorta faaliyetleri ise yüzde 4,1 paya sahip oldu.
Geçen yıl gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlanan 7 bin 87 girişimin 5 bin 321’i 4691 sayılı Kanun, 1766’sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destek aldı. Bu durum, yararlanıcıların yüzde 75,1’inin 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9’unun ise 5746 sayılı Kanun’dan faydalandığını gösteriyor.
İmalat sektöründe faaliyet gösteren girişimlerin yüzde 82,1’i 5746 sayılı Kanun’dan, yüzde 17,9’u 4691 sayılı Kanun’dan yararlandı. Bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1’i, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektöründekilerin ise yüzde 81,1’i 4691 sayılı Kanun kapsamında destek aldı.
2024 yılında girişimler toplam 86 milyar 105 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon lira, 4691 sayılı Kanun kapsamında ise 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira gelir vergisi stopaj teşviki aldı.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimlerin yüzde 89,5’i KOBİ’lerden oluştu. KOBİ’lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 olarak belirlendi. Büyük ölçekli girişimler, toplam teşviklerin yüzde 61,8’inden faydalanırken, KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon liralık teşvikin yüzde 61,1’i orta ölçekli, yüzde 32,1’i küçük ölçekli ve yüzde 6,8’i mikro ölçekli girişimlere dağıldı.
