Uluslararası Gaz Birliği (IGU) Küresel Gaz Raporu’na göre, yapay zeka ve bulut bilişim uygulamalarının yaygınlaşmasıyla küresel veri merkezlerinin elektrik tüketimi son beş yılda yaklaşık dört kat artarak 557 teravatsaate yükseldi. Bu durum, 2020’deki 145 teravatsaatlik tüketimin büyük bir sıçrama yaşadığını gösteriyor. Veri merkezleri, dünya genelinde elektrik talebindeki artışın önemli bir bileşeni haline geldi.
IGU’nun temkinli senaryosuna göre, veri merkezlerinin elektrik tüketimi 2030’da 1372 teravatsaate çıkacak ve küresel elektrik talebinin yaklaşık yüzde 4’ünü oluşturacak. Tüm projelerin zamanında tamamlanması durumunda ise bu tüketim 2904 teravatsaate kadar yükselebilir. Bu artış, gelecekteki enerji planlamalarında veri merkezlerinin kritik rolünü vurguluyor.
Küresel veri merkezlerinin kurulu elektrik kapasitesi, 2025 sonunda yaklaşık 7 bin tesiste 141 gigavata ulaştı. İnşa halindeki ve planlanan projelerle bu kapasitenin 2030’a kadar 500 gigavatı aşabileceği öngörülüyor. Bu kapasitenin yaklaşık yüzde 64’ü doğrudan yapay zeka uygulamalarına yönelik olarak planlanıyor.
Veri merkezlerinin hızlı elektrik ihtiyacı artışı, yatırım süreleri ile şebeke altyapısının devreye alınma süreleri arasındaki farkı belirginleştiriyor. Veri merkezleri 1 ila 3 yılda inşa edilebilirken, yeni elektrik şebekesi altyapısının tamamlanması 5 ila 15 yıl sürebiliyor. Bu durum, elektrik erişiminde kısıtlamalar yaratıyor ve enerji tedarikini zorlaştırıyor.
İşletmeciler, şebeke erişiminin kısıtlı olduğu bölgelerde elektrik talebini güvence altına almak için yerinde üretim ve hibrit çözümlere yöneliyor. Özellikle büyük veri merkezlerinde kesintisiz elektrik ihtiyacı için tesis bünyesinde doğal gaz türbinleri kullanılıyor. Sayaç arkası üretim olarak bilinen bu yöntem, enerjinin tüketicinin kendi mülkünde üretilmesini sağlıyor.
Amerika Birleşik Devletleri, küresel veri merkezi kapasitesinin yüzde 40’ından fazlasına ev sahipliği yapıyor. 2030’a kadar bu ülkede 229 gigavatlık bir artışla en büyük kapasite genişlemesi bekleniyor. ABD’de şebeke bağlantı kuyruklarında ortalama bekleme süresi yaklaşık dört yılı buluyor. Veri merkezlerine hizmet vermesi planlanan sayaç arkası elektrik üretim kapasitesinin yüzde 80’ini doğal gaz bazlı teknolojiler oluşturuyor.
Avrupa’da veri merkezi kapasitesinin 2025’teki 19 gigavattan 2030’da 36 gigavata yükselmesi öngörülüyor. Frankfurt, Londra, Amsterdam, Paris ve Dublin gibi merkezlerde elektrik ve şebeke erişimi sıkılaştığı için yatırımlar daha uygun pazarlara kayıyor. İskandinav ülkeleri ve İspanya, elektrik maliyetleri ve yenilenebilir kaynaklara erişim açısından öne çıkıyor.
Güneydoğu Asya’nın önemli teknoloji merkezlerinden Singapur’da ise veri merkezlerinin 2030’a kadar ülkenin toplam elektrik talebinin yüzde 15’ine kadarını oluşturabileceği tahmin ediliyor. Bu büyüme, şebeke planlaması ve bölgesel elektrik ithalatı ihtiyacını artırabilecek bir potansiyel taşıyor. Ayrıca güvenilir üretim kapasitesi ihtiyacını da beraberinde getiriyor.
