Ticaret Bakanlığı’nın emlak sektöründeki tüketici mağduriyetini ve kayıt dışılığı önlemek amacıyla başlattığı Emlak Bilgi Sistemi (EİDS), kiralık taşınmaz ilanlarında 1 Ocak 2025’te zorunlu hale geldi. Sistemin ikinci aşamasıyla 15 Şubat’tan itibaren satılık taşınmaz ilanları da doğrulama kapsamına alındı. Bu yeni düzenleme, ilan piyasasında önemli bir düşüşe neden oldu.
EİDS sistemi, taşınmaz sahiplerinin veya birinci derece yakınlarının mülklerini ilana koymasına olanak tanıyor. Ayrıca, mülk sahipleri e-Devlet üzerinden emlak işletmelerini yetkilendirerek satış ilanı verme sürecini yönetebiliyor. Doğrulamadan geçen ilanlarda, EİDS yetki logosu veya ibaresi yer alıyor. Taşınmaz sahipleri tarafından verilen yetki, en fazla 3 ay süreli olup uzatılabiliyor.
Yetkisiz ilanların, sahte hesaplarla fiyat manipülasyonlarının ve kayıt dışı aracılığın önüne geçmeyi hedefleyen EİDS uygulaması, gayrimenkul ilanlarında belirgin bir etki yarattı. Yapay zeka destekli gayrimenkul analiz şirketi Endeksa’nın verilerine göre, satılık ilanlar için EİDS’in zorunlu hale geldiği 15 Şubat ile 9 Haziran tarihleri arasında Türkiye genelindeki tüm platformlardaki satılık konut ilanı sayısı 1 milyon 618 bin 875’ten 1 milyon 203 bin 257’ye düştü. Bu düşüş, 415 bin 618 ilana denk gelirken, oran olarak yüzde 26’ya ulaştı. Son bir yıllık dönemde ise satılık taşınmaz ilanı sayısındaki azalma yüzde 25,4 olarak kaydedildi.
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, EİDS sayesinde yetkisiz ve gerçeği yansıtmayan ilanların önemli ölçüde temizlendiğini belirtti. Öğüt, “Haziran verileri, düşüşün beklentimizin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz. Bu durum hem tüketicilerin daha güvenilir ilanlara ulaşmasını sağlıyor hem de sektörün daha şeffaf ve güvenilir bir yapıya kavuşmasına katkı sunuyor.” açıklamasında bulundu. Yaz dönemine girilmesiyle piyasadaki mevsimsel hareketliliğin ilan girişlerine yansımasının normal olduğunu ekledi.
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüşün temel nedeninin EİDS uygulaması olduğunu vurguladı. Tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik düzenlemelerin de bu düşüşte etkili olduğunu belirten Büyükduman, satıcıların fiyat belirtmeden sosyal medya üzerinden ilan verme veya daireye branda asma gibi eski yöntemlere döndüğünü söyledi. Büyükduman, her satış için değerleme raporu alınmasıyla bu sorunun aşılabileceğini öngörüyor.
