Küresel piyasalar, yapay zeka şirketlerinin karlılık beklentilerindeki belirsizlikler ve Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin etkisiyle dün dalgalı bir seyir izledi. ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI’ın yıllık gelir hedeflerine ulaşamayabileceği endişeleri, teknoloji hisselerinde düşüşe yol açtı. Federal Rezerv (Fed) yetkilileri Christopher Waller ve Alberto Musalem, enflasyonu düşürmek için ilave faiz artırımlarının gerekebileceğini belirtti.
Bu gelişmelerle, OpenAI ile büyük iş anlaşmaları bulunan Oracle’ın hisseleri yüzde 5,5 geriledi. Yapay zeka bağlantılı diğer şirketlerin hisseleri de düşüş yaşadı. Analistler, gelecek haftadan itibaren hızlanacak bilanço sezonunda açıklanacak şirket finansal sonuçlarının, yapay zeka ve teknoloji alanındaki gelişmeleri etkileyeceğini ifade etti. Şirket kârlılıkları ve büyüme öngörüleri, yatırımcı kararları üzerinde belirleyici rol oynayacak.
Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler dünya genelinde merkez bankalarının para politikalarını etkilemeye devam etti. ABD ile İran arasındaki görüşmeler arabulucular aracılığıyla ilerlese de bölgedeki tansiyon petrol fiyatlarına yansıdı.
ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün İran ile savaş sona erdirme anlaşması yapmak istemediğini belirtmişti. Dün ise 3 Kasım’daki Kongre ara seçimlerine kadar İran’a herhangi bir saldırı düzenlemeyeceklerini açıkladı. Trump, Tahran’la verimli görüşmeler yürüttüklerini ve İran’ın hem ekonomik hem de askeri açıdan “çok kötü bir durumda” olduğunu dile getirdi. Ayrıca Hürmüz Boğazı’ndan günlük milyonlarca varil petrol geçtiğini vurguladı.
Trump’ın açıklamalarına karşılık Hürmüz Boğazı’nda bazı gemilerin hedef alındığı haberleri ve ABD’nin körfez kıyılarını etkileyen kasırga, petrol tedarikine ilişkin endişeleri artırdı. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı dün 104 doları aştıktan sonra, yeni günde yüzde 1,4 düşüşle 102,8 dolara çekildi.
Enerji arzına yönelik beklentilerin enflasyon riskleri konusundaki etkileri izlenirken, Fed yetkililerinin açıklamaları da takip edildi. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, İstanbul Ekonomi Forumu’nda konuştu. Waller, ekonomik verilerin beklentiler doğrultusunda gelmeye devam etmesi halinde enflasyonun yüzde 2 hedefine daha hızlı dönmesini desteklemek için ilave faiz artışları beklediğini söyledi. Faiz artışlarının zamanlamasında esneklik bulunduğunu belirten Waller, “Faiz artışlarının art arda toplantılarda yapılması gerekmiyor ancak makul bir süre içinde gerçekleştirilmesi gerekiyor.” diye konuştu.
St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem de enflasyonu zamanlı bir şekilde hedefe geri getirmek için para politikasının daha fazla sıkılaştırılmasının gerekeceğini ifade etti. Mevcut gelişmeler ekseninde tahvil piyasalarındaki satıcılı seyir, ABD Hazine Bakanlığı’nın 6 milyar dolara kadar uzun vadeli tahvil geri alımı gerçekleştirmesiyle bir miktar azaldı. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 5 baz puan düşüşle yüzde 5,24’e gerilemesinin ardından yeni günde yüzde 5,22’de işlem gördü. Dolar endeksi dün yüzde 0,1 düşüşle 102,1’e indi ve yeni işlem gününde de yüzde 0,1 azalışla 102 seviyesine çekildi. Tahvil faizlerindeki düşüş ve dolardaki güç kaybından destek bulan altının onsu ise yüzde 1,2 artışla 4 bin 184 dolardan alıcı buldu.
New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,47, Nasdaq endeksi yüzde 1,25 düşüş kaydetti. Dow Jones endeksi ise yüzde 0,10 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Avrupa borsaları dün satıcılı bir seyir izlerken, bölge tahvil piyasalarındaki satış baskısı ve enerji maliyetlerindeki artış fiyatlamalarda etkili oldu. İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu’nda konuştu. Bailey, artan belirsizliklere rağmen küresel finansal sistemin direncini koruduğunu ancak rehavete kapılmamak gerektiğini belirtti. “Bu nedenle, daha büyük şokların istisna olmadığı bir dünyaya hazırlıklı olmalıyız.” ifadelerini kullandı. Orta Doğu’daki savaşın büyüme, enflasyon ve faiz oranlarına ilişkin büyük bir belirsizlik yarattığını dile getiren Bailey, devlet tahvil piyasaları, kredi piyasaları ve varlık değerlemelerindeki mevcut kırılganlıkların açığa çıkabileceğini kaydetti. Bailey, yapay zekayla bağlantılı finansmanın hızla genişlemesinin yeni risklere maruz kalınmasına yol açarken, yapay zekanın potansiyel büyüme katkılarının daha belirgin hale gelmeye başladığını aktardı.
Dün açıklanan verilere göre, Almanya’da ihracat ağustosta önceki aya kıyasla yüzde 0,8 azalarak beklentilerin altında gerçekleşti. Aynı dönemde ithalat yüzde 0,9 yükselirken, ülkenin dış ticaret fazlası 19,5 milyar avroya geriledi. Almanya’nın ABD’ye ihracatı aylık bazda yüzde 6,3 azaldı. Alman hükümeti, bu yıl için daha önce yüzde 0,5 olarak açıkladığı ekonomik büyüme tahminini, sonbahar dönemi tahminleri raporunda yüzde 1,3’e yükseltti. Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,16, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,35, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,18 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,51 düşüş yaşadı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Asya tarafında Orta Doğu endişeleriyle artan enerji maliyetleri ve yapay zeka şirketlerinin kârlılıklarına ilişkin sorgulamalar risk iştahını törpüledi. Japonya’da teknoloji şirketlerindeki gerileme dikkati çekerken, Çin ve Hong Kong merkezli altın madeni şirketlerinin hisseleri artış kaydetti. Hong Kong’da Zijin Gold International hisseleri yüzde 5, Zhaojin Mining hisseleri yüzde 3,45, Çin’de Chifeng Gold hisseleri yüzde 3,01 ve Shandong Gold hisseleri yüzde 3 yükseldi. Bölgede bugün açıklanan verilere göre, Japonya’da hanehalkı harcamaları ağustos ayında yıllık bazda yüzde 3,1 geriledi. Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,6 düşerken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 yükseldi. Güney Kore’de piyasalar tatil nedeniyle günü kapalı geçirdi.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi dün yüzde 0,75 değer kazanarak 12.213,58 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek dün, “Ekonomi ve Finansta Milli Vizyon Zirvesi”nde önemli açıklamalarda bulundu. Şimşek, “Bugün itibarıyla TEFAS’a açık 17 fonun tasfiyesi yapıldı. 43 bin fon katılımcısının paraları ilgili bankalara transfer edildi.” dedi. İstanbul Ekonomi Forumu, ikinci gününde küresel merkez bankası başkanlarını ağırlamaya devam edecek. Dolar/TL dünü 49,2630’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 49,3420’den işlem gördü.
Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretiminin, yurt dışında ise Japonya’da makine siparişleri, ABD’de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi ve enflasyon beklentisi verilerinin takip edileceğini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.300 ve 12.400 puanın direnç, 12.100 ve 12.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.
